Archiwum miesięczne: sierpień 2026

Współpraca logopedy z fizjoterapeutą.

Jeszcze do niedawna logopedia kojarzyła się tylko z usuwaniem seplenienia, nieprawidłowej artykulacji głoski [r] lub innych wad wymowy, a działania logopedy postrzegano jako ograniczające się do ćwiczeń w obrębie jamy ustnej. Warto pamiętać, że logopedia jest dziedziną interdyscyplinarną, która poza terapią wad wymowy zajmuje się między innymi usprawnianiem komunikacji w obszernym tego słowa znaczeniu, np. programowaniem języka, treningiem umiejętności społecznych, wzbogacaniem słownika biernego i czynnego czy komunikacją alternatywną. Efektywność podjętej terapii logopedycznej zależy jednak od wielu czynników, a właśnie przez swą interdyscyplinarność logopedia wymaga często współpracy z innymi specjalistami. W zależności od potrzeb pacjenta ważne jest, aby jego terapia miała charakter holistyczny, czyli uwzględniała całościowo stan jego zdrowia. Czasem w procesie terapii logopedycznej niezbędna jest również pomoc fizjoterapeuty.

Z artykułu dowiesz się:

• Czym jest fizjoterapia?

• W jakich zaburzeniach szczególnie istotna jest współpraca logopedy z fizjoterapeutą?

• Jaki jest związek między zaburzonym napięciem mięśniowym w ciele a wadami wymowy?

Czym zajmuje się fizjoterapia?

Fizjoterapia to dziedzina medycyny klinicznej, która zajmuje się przywracaniem sprawności fizycznej człowieka, zatem może stanowić uzupełnienie leczenia farmakologicznego czy szeroko pojętej rehabilitacji. W procesie fizjoterapeutycznym specjalista wykorzystuje różne metody leczenia, na przykład kinezyterapię (leczenie ruchem), fizykoterapię (leczenie z wykorzystaniem czynników fizycznych, takich jak światło, temperatura czy pole magnetyczne), hydroterapię (leczenie z wykorzystaniem wody), terapię manualną czy masaż leczniczy. Podobnie jak w pracy logopedy bardzo ważne jest, aby fizjoterapeuta postrzegał całościowo problemy zdrowotne pacjenta, dlatego zawód ten wiąże się również z potrzebą współpracy z innymi specjalistami, w tym właśnie z logopedą.

Zaburzone napięcie mięśniowe w ciele a wady wymowy.

Aby małe dziecko mogło w pełni używać swojego aparatu artykulacyjnego, musi najpierw opanować proste ruchy z zakresu motoryki dużej. Prawidłowy rozwój ruchowy noworodka, a później niemowlęcia, to gwarancja prawidłowego nabywania i doskonalenia przez rozwijające się dziecko kolejnych, bardziej skomplikowanych umiejętności i funkcji, między innymi z zakresu pracy aparatu artykulacyjnego. Logopeda dokonując diagnozy pacjenta zwraca uwagę na szereg zjawisk, nie tylko językowych, takich jak sprawność narządów artykulacyjnych, napięcie mięśniowe, a nawet postawa ciała. Jeżeli ich harmonijny rozwoju budzi wątpliwości, logopeda może podjąć decyzję o zaleceniu pacjentowi konsultacji z fizjoterapeutą. Należy w tym miejscu podkreślić, że zadaniem logopedy jest ocena rozwoju językowego i komunikacyjnego pacjenta, a nie na przykład diagnoza wad postawy ciała. Warto jednak, aby logopeda posiadał wiedzę umożliwiającą dostrzeżenie występujących nieprawidłowości i w razie potrzeby mógł pokierować pacjenta na pogłębioną diagnozę w kierunku określonych zaburzeń. Najczęściej logopedzi proponują pacjentom wizytę u fizjoterapeuty z powodu podejrzenia występowania u nich nieprawidłowego napięcia mięśniowego w ciele, w szczególności w obrębie twarzy, szyi i głowy. Jednak słabe napięcie mięśniowe z innych obszarów ciała również może opóźniać efekty terapii logopedycznej – kiedy mięśnie posturalne są słabe, wówczas nie spełniają swojej funkcji, czyli nie stabilizują postawy i nie stanowią „gorsetu” utrzymującego stabilność kręgosłupa. W konsekwencji występują liczne problemy z postawą, motoryką dużą i małą, a także z mową. Dlatego tak istotną kwestią jest całościowe spojrzenie na pacjenta w celu postawienia trafnej diagnozy.

Kiedy wskazana jest współpraca logopedy z fizjoterapeutą?

Logopeda może zalecić pacjentowi konsultację z fizjoterapeutą między innymi w następujących sytuacjach:

• w przypadku podejrzenia nieprawidłowości w rozwoju układu ruchowego, w szczególności zaburzeń napięcia mięśniowego w obrębie głowy i szyi;
• w sytuacji planowanego zabiegu na wędzidełku języka lub po jego wykonaniu, kiedy to manualne opracowanie okolic rany przyspiesza gojenie tkanek, a także ma działanie profilaktycznie na powstawanie zrostów utrwalając tym samym efekt zabiegu. Czasem oddziaływań fizjoterapeuty wymagają nie tylko okolica rany po zabiegu, ale również obszary szyi, głowy czy obręczy barkowej;
• gdy istnieje potrzeba wsparcia terapii logopedycznej ze względu na zaburzenia oddychania lub połykania, które mogą wynikać z deficytu koordynacji ruchowej czy nerwowo-mięśniowej w obrębie twarzy. Szczególnie w tym obszarze współpraca między terapeutami jest ważna, gdyż np. stale otwarte usta spowodowane wiotkością mięśni przyczyniają się do wstępowania nieprawidłowej pozycji spoczynkowej języka, a pośrednio do wad zgryzu,
•  u dorosłych pacjentów przechodzących leczenie ortodontyczne, u których istnieje potrzeba zweryfikowania poprawności dotychczasowego przebiegu funkcji aparatu artykulacyjnego, jak i przyjrzenia się nawykom związanym z postawą ciała;
•  w przypadku występowania mózgowego porażenia dziecięcego, czyli zaburzenia powstałego na skutek uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, w którym pacjent potrzebuje zarówno terapii logopedycznej, jak i wsparcia fizjoterapeuty;
• u pacjentów z trisomią 21. Dla tego zaburzenia charakterystyczne jest słabe napięcie mięśniowe, wymagające pomocy fizjoterapeutycznej oraz logopedycznej;
•  w chorobach neurodegeneracyjnych. Tu łączy się działania fizjoterapeutyczne, aby rozluźnić napięcia i ułatwić kontrolę ruchów ciała, z logopedycznymi, z uwagi na występujące problemy z mową, mimiką twarzy oraz przyjmowaniem posiłków.

Działania fizjoterapeuty mogą mieć wpływ na funkcjonowanie całego organizmu człowieka, zatem również na efektywność terapii logopedycznej. Współpraca na linii fizjoterapeuta – logopeda powinna odbywać się z monitorowaniem postępów obu terapii. Dobrze jest, aby terapeuci mogli się ze sobą kontaktować i wzajemnie przekazywać informacje o stanie pacjenta. Pozwoli to na kontrolowanie przebiegu podejmowanych oddziaływań oraz modyfikowanie ich w zależności od potrzeb i aktualnych możliwości pacjenta. Efektem tego będą szybsze rezultaty podjętej terapii.

Autor: Malwina Wilczyńska

W związku z przypadającym terminem przeglądu i aktualizacji Standardów Ochrony Małoletnich przeprowadziliśmy w przedszkolu analizę obowiązującego dokumentu. Ważnym elementem naszych działań byly rozmowy z pracownikami pedagogicznymi i niepedagogicznymi, dotyczące ich codziennych doświadczeń związanych ze stosowaniem Standardów w praktyce. Standardy Ochrony Małoletnich zostały wprowadzone w naszym przedszkolu w sierpniu 2024 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych tzw. ustawą Kamilka.

Przeprowadzona analiza pozwoliła nie tylko zweryfikować dotychczasowe rozwiązania, ale również określić obszary, które wymagają dopracowania. Jednym z najważniejszych kierunków zmian wprowadzonych w Standardach Ochrony Małoletnich 2.0 jest zwiększenie działań profilaktycznych. To właśnie na profilaktyce będziemy koncentrować się w roku szkolnym 2026/2027.

1. Jednym z obszarów, który zostanie rozszerzony jest cyberbezpieczeństwo najmłodszych.  W przedszkolu zwiększamy liczbę zajęć edukacyjnych poświęconych bezpiecznemu i odpowiedzialnemu korzystaniu z nowych technologii.

Głównie poprzez tematykę, która będzie obejmowała m.in.:

• bezpieczne korzystanie z urządzeń elektronicznych,
• zasadę ograniczonego zaufania wobec osób poznanych w Internecie,
• ochronę prywatności i danych osobowych,
• kształtowanie nawyku informowania zaufanej osoby dorosłej o sytuacjach budzących niepokój,
• rozwijanie odpowiedzialnych nawyków związanych z korzystaniem z technologii cyfrowych.

Działania mają zwiększyć świadomość najmłodszych na temat zagrożeń występujących w sieci oraz przeciwdziałać uzależnieniom od technologii cyfrowych. 

2. Kolejnym ważnym obszarem profilaktyki będzie ochrona granic osobistych dziecka, prawo do prywatności oraz kształtowanie świadomości własnego ciała.

Podczas zajęć będziemy w sposób dostosowany do wieku dzieci rozmawiać m.in. o tym:

• czym są granice osobiste i dlaczego każdy ma prawo je wyznaczać,
• że dziecko ma prawo powiedzieć „nie” w sytuacji, która powoduje jego dyskomfort,
• że części intymne ciała należą do sfery prywatnej,
• że dziecko powinno informować zaufaną osobę dorosłą o zachowaniach, które wzbudzają jego niepokój, zawstydzenie lub dyskomfort,
• gdzie i u kogo szukać pomocy.

Celem tych działań nie jest wzbudzanie w dzieciach lęku, lecz budowanie poczucia bezpieczeństwa, sprawczości i świadomości własnych granic.

3. Nadal będziemy kontynuować działania dotyczące rozwijania umiejętności nawiązywania i podtrzymywania prawidłowych relacji rówieśniczych. Szczególną uwagę poświęcimy rozpoznawaniu zachowań właściwych i niewłaściwych, reagowaniu na przekraczanie granic w kontaktach z innymi dziećmi oraz wskazywaniu możliwych sposobów radzenia sobie w sytuacjach trudnych i konfliktowych.

Ważnym elementem zajęć będą również relacje dzieci z osobami dorosłymi. Dzieci będą poznawały zasady bezpiecznych relacji oraz uczyły się rozpoznawać sytuacje, w których zachowanie osoby dorosłej jest niewłaściwe lub narusza ich granice.

Wszystkie zajęcia będą prowadzone w sposób dostosowany do wieku, możliwości rozwojowych oraz indywidualnych potrzeb dzieci. 

Standardy Ochrony Małoletnich 2.0 nie mają być wyłącznie zbiorem procedur określających sposób reagowania w sytuacji podejrzenia krzywdzenia dziecka. Chcemy, aby były przede wszystkim narzędziem codziennej profilaktyki i sprzyjały budowaniu bezpiecznego środowiska przedszkolnego.

Ewelina Bebak