Archiwum miesięczne: wrzesień 2026

Współpraca logopedy z okulistą

Większość logopedów w praktyce zawodowej spotka się z dylematem dotyczącym sprawności narządu wzroku pacjenta. Czasami jego zachowanie nie będzie budziło wątpliwości – terapeuta bez wahania uzna za stosowne zasugerowanie konsultacji z okulistą. Niekiedy jednak (szczególnie podczas diagnozy) obserwowane specyficzne zachowania postawią logopedę przed zagwozdką – pacjent wie, ale nie umie nazwać, czy może wie, ale nie widzi?

Z artykułu dowiesz się:

• W jakich sytuacjach logopeda może zaobserwować trudności wzrokowe swoich pacjentów podczas zajęć logopedycznych?

• O jakie zachowania dziecka warto zapytać w razie podejrzenia pogorszenia widzenia pacjenta?

• Jakie zachowania pacjenta mogą wskazywać na konieczność odbycia przez niego konsultacji okulistycznej?

• Na czym powinna polegać współpraca logopedy z okulistą?

• Czy każdy okulista jest specjalistą w leczeniu dzieci?

• Jakie schorzenia okulistyczne wymagają zachowania szczególnej ostrożności w trakcie terapii logopedycznej?

Zachowania, które powinny budzić niepokój o stan wzroku

Nie tylko niemowlęta i starsze dzieci, a czasami nawet młodzież i dorośli nie zawsze uświadamiają sobie zarówno, w jaki sposób patrzą i jak widzą. Nie zdają sobie sprawy, że doszło do pogorszenia widzenia (o ile nie było ono znaczące). Najwięcej wad i chorób wzroku wykrywanych jest podczas okresowych badań pracowniczych. Niemowlęta i dzieci są najbardziej zagrożone ryzykiem przeoczenia wystąpienia u nich trudności wzrokowych. Do najczęstszych symptomów, które zazwyczaj słusznie wzbudzają niepokój wśród rodziców, należą:

• nadmierne przybliżanie się do ekranu telewizora lub innego ekranu,

• „uciekające oczko” (np. podejrzenie zeza),

• niechęć do układania puzzli,

• niechęć do oglądania książeczek,

• brak wodzenia za przedmiotami (w przypadku niemowląt),

• brak odwzajemniania uśmiechu (w przypadku niemowląt)

Problem z widzeniem okiem logopedy

Pierwsze sygnały, poddające w wątpliwość jakość wzroku pacjenta, na ogół można zaobserwować już podczas diagnozy. Do objawów problemów ze wzrokiem obserwowalnych w gabinecie logopedy należą:

• mrużenie i tarcie oczu,

• asymetryczne ustawienie głowy,

• kierowanie obrazków bliżej światła,

• zasłanianie obrazków, tworzenie cienia,

• trudności z naśladowaniem ćwiczeń artykulacyjnych w oparciu o metodę pokazu,

• trudności z rozpoznawaniem przedmiotów przedstawionych na nowych obrazkach,

• trudności w trakcie odczytywania, uzupełniania, kolorowanie itp. ćwiczeń na kartach pracy.

W przypadku każdego takiego zachowania należy poinformować pacjenta lub rodzica dziecka o zaobserwowaniu go. Najlepiej sporządzić notatkę i zalecić konsultację okulistyczną. Nawet jeżeli dziecko lub dorosły pacjent nosi okulary, nie należy bagatelizować problemu, gdy widoczne jest nasilenie niepokojących zachowań.

Współpraca z okulistą dziecięcym

Nie każdy okulista zajmuje się badaniem wzroku najmłodszych. Badanie ostrości widzenia niemowląt lub małych dzieci wymaga zastosowania innego rodzaju metod diagnostycznych, np. optotypów będących kształtami lub paletek Lea z kratownicą. Ponadto niezwykle istotne w badaniu małych pacjentów jest samo podejście lekarza i jego umiejętność nawiązywania kontaktu. Dzieci mogą bać się badania okulistycznego, płakać i wyrywać się, gdy okulista ogląda dno oka specjalnym urządzeniem wyposażonym w mocne światło (tzn. oftalmoskop). Rolą logopedy może być w tym wypadku pokierowanie rodziców do odpowiedniego okulisty dziecięcego. Lekarze okuliści specjalizują się w pracy z pacjentami w różnym wieku – od niemowląt i dzieci do lat 3 do dzieci w wieku szkolnym. Schorzenia wzroku, które powinny wzbudzać czujność logopedy. Istnieją schorzenia narządu wzroku, w wypadku wystąpienia których zachodzi wysokie ryzyko pogorszenia widzenia lub jego zupełna utrata. Można zapobiec objawom lub opóźniać ich występowanie restrykcyjnie przestrzegając zaleceń okulisty. Dotyczy to między innymi takich schorzeń jak: jaskra, odwarstwienie siatkówki, zwichnięcie soczewki, nadmierne ciśnienie wewnątrzgałkowe. W takich przypadkach absolutnie zabronione jest:

• wytwarzanie silnego ciśnienia wewnątrz jamy ustnej, np. wydymanie policzków,

• duży wysiłek fizyczny,

• nagłe ruchy – w tym siadanie, nachylanie się,

• podskakiwanie,

• kichanie, kaszlenie,

• wytwarzanie ciśnienia związanego z parciem, np. przy odbijaniu.

Autor: Magdalena Kokot-Rybińska